Van maart 2022 tot april 2023 is in Twente een praktijkonderzoek uitgevoerd naar de effecten van rundveedrijfmest en digestaat op de grondwaterkwaliteit. Het doel: meer inzicht krijgen in hoe verschillende soorten en hoeveelheden meststoffen uitspoelen naar het grondwater, en hoe dit verschilt tussen zandgrond en kleigrond.
Het onderzoek vond plaats bij twee melkveebedrijven:
- Maatschap Sanderink-Sleiderink in Beuningen (kleigrond)
- Maatschap Zanderink in Denekamp (zandgrond)
De proef werd uitgevoerd in opdracht van Waterschap Vechtstromen, in samenwerking met Loonbedrijf Volker.
Waarom dit onderzoek naar mestuitspoeling nodig is
Nutriënten uit meststoffen zoals stikstof en fosfaat zijn essentieel voor gewasgroei, maar wanneer deze uitspoelen naar het grondwater, kan dit leiden tot verontreiniging en ecologische schade. Door gericht onderzoek te doen, krijgen we inzicht in:
- De verschillen in uitspoeling tussen rundveedrijfmest en digestaat
- Het effect van de bodemsoort (zandgrond versus kleigrond)
- De invloed van weersomstandigheden op mestuitspoeling
Opzet van de veldproef
Op beide bedrijven werden proefpercelen bemest met verschillende hoeveelheden mest:
- Kleigrond: rundveedrijfmest
- Zandgrond: digestaat
Gedurende het onderzoek zijn diverse metingen verricht:
- Bodemmonsters (voor en na het groeiseizoen)
- Mestmonsters (samenstelling en nutriëntengehalte)
- Versgrasmonsters (om opname door het gewas te bepalen)
- Weersdata (temperatuur, neerslag)
- Watermonsters uit drainagebuizen
De zomer van 2022 was uitzonderlijk droog, waardoor minder watermonsters konden worden genomen. Ook werd er in sommige periodes geen mest uitgereden, wat invloed had op de meetresultaten.
Belangrijkste resultaten
- Op kleigrond werden in april 2022 hogere nitraat- en fosfaatwaarden gemeten op één perceel, ondanks gelijke bemesting.
- Op zandgrond was er één perceel met het hele jaar door hogere nitraatconcentraties.
- De droge zomer leidde tot weinig drainagewater, waardoor de dataset beperkt bleef.
- Sommige meetmomenten vielen weg door technische storingen en verlies van monsters.
Conclusies en aanbevelingen
De resultaten laten zien dat weersomstandigheden, vooral droogte, grote invloed hebben op het meten van mestuitspoeling en grondwaterkwaliteit. Metingen over slechts één jaar en op twee locaties geven onvoldoende basis voor harde conclusies.
Aanbevolen voor vervolgonderzoek:
- Metingen over meerdere jaren om weersinvloeden op te vangen
- Meer proeflocaties voor betere vergelijkbaarheid
- Betere borging van meetapparatuur en monsteropslag
- Langere meetperioden om langetermijneffecten zichtbaar te maken
Duurzame landbouw en waterkwaliteit
Dit onderzoek levert waardevolle inzichten op voor duurzaam nutriëntenbeheer in de melkveehouderij. Door te weten welke meststoffen op welke bodem het minste risico op uitspoeling geven, kunnen boeren en waterschappen samen werken aan gezonde bodems, schoon water en een toekomstbestendige landbouw.
Meer weten over duurzame bemesting en bodemgezondheid?
Lees ook ons artikel over bodem in balans brengen met kwalitatieve mest of bekijk onze projecten Grond tot Grazer Gezond en Levensduur.
Wil jij ook meedoen in een studiegroep of deelnemen als praktijkbedrijf? Neem contact met ons op via info@vkon.nl