Leertraject | Verslag – Duurzame businessmodellen bij Landgoed Het Hengelman in De Lutte

door

BEN JE ENTHOUSIAST OVER HET LEERTRAJECT?
En wil je de volgende leergang meedoen? Meld je aan via m.nolten@vkon.nl of bel 06- 8340 1284 of meld je aan en vul het onderstaande formulier in:

Aanmelden Leertraject

Ben jij een agrariër of MKB’er en wil jij jouw bedrijf voorbereiden op de toekomst? Wil je leren van collega-boeren én ondernemers uit andere sectoren? Dan is dit unieke leerprogramma iets voor jou. In een tijd van steeds veranderende regels, maatschappelijke druk én kansen voor innovatie, is samenwerken belangrijker dan ooit. Dit programma brengt agrariërs en andere MKB’ers samen in een krachtig netwerk. Om kennis op te doen, ervaringen te delen én elkaar vooruit te helpen. Want samen kom je verder!

"*" geeft vereiste velden aan

Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
Bedrijfsnaam
Adres*

 

Verslag leertraject – Duurzame Businessmodellen
Datum: 22 mei 2026
Locatie: Landgoed Het Hengelman, De Lutte
Gastheer: Familie Elderink
Begeleider: Timber Haaker, is lector bij lectoraat Business Models op de Saxion Hogeschool
Inleiding

Op 22 mei kwamen de deelnemers van het leertraject bijeen op Landgoed Het Hengelman van de familie Elderink in De Lutte. Onder begeleiding van Timber Haaker stond deze bijeenkomst in het teken van duurzame businessmodellen en verdienmodellen. Vanuit de overtuiging dat het boerenbedrijf het ultieme familiebedrijf is, werd stilgestaan bij de verbinding tussen ondernemerschap, continuïteit en duurzaamheid.

Centrale vragen tijdens de dag waren:
• Hoe kijk je naar je huidige business?
• Welke kant wil je op?
• Wat heb je de komende jaren te doen binnen je bedrijf en de keten waarin je opereert?

Duurzame businessmodellen

Timber Haaker nam de groep mee in het denken over duurzame businessmodellen. Daarbij werd benadrukt dat duurzaamheid niet alleen gaat over financiële resultaten, maar juist over het vinden van een balans tussen verschillende vormen van waarde:

  1.  Economische waarde – financieel gezond ondernemen.
  2.  Sociale waarde – hoe we omgaan met mensen, dieren en onze omgeving.
  3.  Ecologische waarde – verantwoord omgaan met grondstoffen, afval en milieu.

Deze drie perspectieven vormen samen de bril waarmee naar toekomstige bedrijfsontwikkeling wordt gekeken.

Grote uitdagingen van onze tijd

Om de noodzaak van nieuwe businessmodellen te duiden, werden vier grote maatschappelijke crises besproken:

  1. Geopolitieke crisis
    Wereldwijd zijn meer dan vijftig conflicten actief, wat zorgt voor onzekerheid en verstoringen in markten en ketens.
  2. Ecologische crisis
    Klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en het overschrijden van de grens van 1,5 graden opwarming vragen om fundamentele veranderingen.
  3. Vertrouwenscrisis
    Slechts een beperkt deel van de bevolking heeft nog vertrouwen in instituties zoals de overheid.
  4. Ongelijkheidscrisis
    Een klein deel van de wereldbevolking bezit een groot deel van het vermogen, waardoor maatschappelijke verschillen toenemen.Deze ontwikkelingen vormen belangrijke aanleidingen om bestaande verdien- en businessmodellen opnieuw tegen het licht te houden.

    Vier opgaven binnen de ecologische transitie

    Tijdens de bijeenkomst werden vier belangrijke transitieopgaven benoemd:
    1. Duurzaamheid – minder gebruik van materialen en grondstoffen.
    2. Circulariteit – hergebruik van materialen en het sluiten van kringlopen.
    3. Leefbaarheid – het aantrekkelijk houden van gebieden voor bewoners en ondernemers.
    4. Biodiversiteit – bijdragen aan een gezonde natuurlijke leefomgeving en natuurinclusief ondernemen.

    Een belangrijke conclusie was dat taal ertoe doet. De woorden die we gebruiken beïnvloeden hoe we naar vraagstukken kijken en welke oplossingen we zien.

     

     


    Lef en collectieve verandering

    Een terugkerend thema was het belang van lef. Innovatie vraagt om ondernemers die bereid zijn nieuwe wegen te verkennen, ook wanneer de omgeving dat niet direct stimuleert.
    De groep formuleerde daarbij de drie L’s:
    • Leuk
    • Lef
    • Lange adem

    Daarnaast werd benadrukt dat veel uitdagingen voortkomen uit bestaande spelregels. Zoals Timber verwoordde:
    “Don’t blame the people, blame the game.” Wanneer regels belemmerend werken, zijn collectieven belangrijk. Samenwerken vergroot de kans om veranderingen daadwerkelijk gerealiseerd te krijgen.
    Tijdens een voorstelronde deelden de deelnemers hun belangrijkste uitdagingen.

Het Business Model Canvas in transitie

Voor het analyseren van huidige en toekomstige bedrijfsmodellen werd gewerkt met zes onderdelen:
1. Waarde – welke waarde creëer je en voor wie?
2. Verdienmodel – hoe wordt waarde omgezet in inkomsten?
3. Coalitie – welke partners zijn nodig?
4. Middelen – welke technologie, kennis en financiële middelen zijn beschikbaar?
5. Ambitie – welke verandering wil je realiseren?
6. Eerste stap – welke concrete actie zet je morgen?

Daarnaast werden voorbeelden besproken zoals CO₂-opslag als verdienmodel, biobased bouwen en de toepassing van vezelgewassen zoals hennep in de bouwsector.

Een belangrijke constatering was dat niet iedere innovatie direct leidt tot een rendabel verdienmodel. Sommige ontwikkelingen hebben tijd nodig voordat economische waarde zichtbaar wordt.

Werken met de Bedrijfsmodel Kaarten

In het tweede deel van de bijeenkomst gingen deelnemers aan de slag met de Bedrijfsmodel Kaarten van InnoValor.
Deze kaartenset bestaat uit 52 bestaande businessmodelpatronen die ondernemers helpen nieuwe mogelijkheden te ontdekken. Door bewezen concepten uit andere sectoren te bestuderen ontstaat inspiratie voor nieuwe combinaties en verdienmodellen.
De kaarten werden gebruikt als hulpmiddel om:
• bestaande bedrijfsmodellen kritisch te bekijken;
• nieuwe inkomstenstromen te verkennen;
• innovatieve samenwerkingen te identificeren;
• ideeën voor toekomstige bedrijfsontwikkeling te genereren.

De interactieve werkvorm leidde tot veel gesprekken over kansen, samenwerking en mogelijke vervolgstappen.
Kennispartners en ondersteuning

Tijdens de bijeenkomst werd ook aandacht besteed aan initiatieven die ondernemers kunnen ondersteunen bij transities:
• Cinergie Twente: samenwerking rondom circulaire innovatie en energietransitie.
• Saxion: onderzoek en begeleiding voor mkb-bedrijven die werken aan circulariteit en verduurzaming.
• Business Model Lab van Saxion.
Voor Twentse ondernemers zijn er mogelijkheden om workshops en begeleiding deels gefinancierd te krijgen via bestaande programma’s.
Take-aways

De belangrijkste lessen van de dag:

• Duurzame businessmodellen vragen om een balans tussen economische, sociale en ecologische waarde.
• Grote maatschappelijke veranderingen maken nieuwe verdienmodellen noodzakelijk.
• Innovatie vraagt om lef, samenwerking en een lange adem.
• Collectieven spelen een belangrijke rol bij systeemverandering.
• Niet iedere innovatie levert direct rendement op; sommige ontwikkelingen vragen tijd.
• Concrete stappen beginnen met helder inzicht in waardecreatie, partnerschappen en ambitie.
• De Bedrijfsmodel Kaarten bieden praktische inspiratie om nieuwe bedrijfsmodellen te ontwikkelen.

Vervolg

Deelnemers worden uitgenodigd om zelf verder te werken met het Transitiecanvas via:
www.businessmodellab.nl/transitiecanvas
Daarnaast biedt Saxion mogelijkheden om samen met bedrijven en ketenpartners verdere workshops en transitieprocessen te begeleiden, onder meer via Cinergie.

BEN JE ENTHOUSIAST OVER HET LEERTRAJECT?
En wil je de volgende leergang meedoen? Meld je aan via m.nolten@vkon.nl of bel 06- 8340 1284